HRV คืออะไร ทำไมหัวใจที่แข็งแรงไม่ได้เต้นเท่ากันทุกครั้ง
ช่องว่างระหว่างการเต้นของหัวใจยาวสั้นไม่เท่ากัน ความต่างนี้คือ HRV — วัดยังไง ทำไมคืนที่ดื่มถึงลดลง และทำไมควรดูแนวโน้มของตัวเอง
เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน
ถ้าลองจับชีพจรตัวเองแล้วนับดีๆ จะพบว่าหัวใจไม่ได้เต้นเท่ากันทุกครั้งเหมือนเข็มนาฬิกา ช่องว่างระหว่างการเต้นแต่ละครั้งยาวสั้นต่างกันเล็กน้อย ความต่างนี้มีชื่อว่า HRV (heart rate variability) และเป็นหนึ่งในตัวเลขที่อุปกรณ์สวมใส่หลายรุ่นรายงานทุกเช้า
HRV คืออะไร
HRV คือความแปรปรวนของช่วงเวลาระหว่างการเต้นของหัวใจที่ติดกัน วัดเป็นมิลลิวินาที (ms) บทความทบทวนของ Shaffer และ Ginsberg (2017) สรุปไว้สั้นๆ ว่า "หัวใจที่แข็งแรงไม่ใช่เครื่องเคาะจังหวะ" จังหวะที่ขยับอยู่ตลอดเวลาคือสัญญาณว่าร่างกายกำลังปรับตัวกับสิ่งรอบตัว
ค่า HRV มีหลายแบบ ค่าที่พบบ่อยคือ RMSSD ซึ่งบทความเดียวกันระบุว่าเป็นตัวชี้วัดหลักในกลุ่ม time-domain ที่ใช้ประเมินการทำงานของเส้นประสาทเวกัส หรือระบบประสาทที่ทำงานตอนร่างกายได้พัก
ค่าสูงดีกว่าเสมอไหม
ไม่เสมอไป Shaffer และ Ginsberg ระบุว่า HRV ที่สูงกว่าไม่ได้ดีกว่าเสมอ เพราะภาวะผิดปกติบางอย่างก็ทำให้ HRV สูงได้ อีกทั้ง HRV ยังต่างกันมากในแต่ละคน และค่าในกลุ่ม time-domain มีแนวโน้มลดลงตามอายุ การเอาตัวเลขของเราไปเทียบกับคนอื่นจึงบอกอะไรได้น้อย
อะไรทำให้ HRV ลดลงในคืนเดียว
ตัวอย่างที่มีข้อมูลชัด คือ แอลกอฮอล์ งานวิจัยในพนักงานชาวฟินแลนด์ 4,098 คน (Pietilä และคณะ, JMIR Mental Health 2018) เทียบคืนที่ดื่มกับคืนที่ไม่ดื่มของคนคนเดียวกัน พบว่า RMSSD ในสามชั่วโมงแรกของการนอนลดลง
| ปริมาณที่ดื่ม (แอลกอฮอล์บริสุทธิ์ต่อน้ำหนักตัว) | RMSSD ลดลง |
|---|---|
| น้อย (≤0.25 g/kg) | 2.0 ms |
| ปานกลาง (>0.25–0.75 g/kg) | 5.7 ms |
| มาก (>0.75 g/kg) | 12.9 ms |
ผู้วิจัยสรุปว่าแอลกอฮอล์กดการทำงานของระบบประสาทฝั่งพักผ่อนแบบขึ้นกับปริมาณ ยิ่งดื่มมาก ยิ่งลดมาก
อ่านตัวเลขของตัวเองยังไง
1. ดูแนวโน้มของตัวเองหลายวัน ค่าวันเดียวขยับได้มาก ค่าเฉลี่ยหลายสัปดาห์ของเราเองมีความหมายกว่า 2. วันที่ต่ำกว่าปกติมาก ให้ถามว่าเมื่อวานเกิดอะไรขึ้น ดื่มไหม นอนน้อยไหม หรือเริ่มไม่สบาย 3. อย่าเทียบกับคนอื่น อายุ เพศ และวิธีวัดต่างกัน ตัวเลขจึงเทียบข้ามคนได้ยาก
ใน Align หน้า Health จะแสดง HRV ของคุณเมื่อเชื่อมอุปกรณ์สวมใส่ที่รองรับ เพื่อให้เห็นแนวโน้มรายวันคู่กับการนอนและ resting heart rate อ่านเรื่อง resting heart rate ต่อได้ที่ บทความตอนที่แล้ว
---
*บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการผิดปกติหรือข้อกังวลเรื่องหัวใจ โปรดปรึกษาแพทย์*
แหล่งอ้างอิง
- Shaffer F, Ginsberg JP. An Overview of Heart Rate Variability Metrics and Norms. Frontiers in Public Health 2017;5:258. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5624990/
- Pietilä J, et al. Acute Effect of Alcohol Intake on Cardiovascular Autonomic Regulation During the First Hours of Sleep in a Large Real-World Sample of Finnish Employees. JMIR Mental Health 2018;5(1):e23. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5878366/