Resting heart rate คืออะไร ตัวเลขเท่าไหร่ถึงดี และทำไมมันขึ้นหลังคืนที่ดื่ม

ตื่นเช้ามา ก่อนลุกจากเตียง หัวใจเราเต้นช้าที่สุดของวัน ตัวเลขนั้นเรียกว่า resting heart rate (RHR) หรืออัตราการเต้นของหัวใจขณะพัก มันเป็นหนึ่งในตัวเลขที่วัดง่ายที่สุด แต่บอกอะไรเราได้มากกว่าที่คิด

RHR คืออะไร

RHR คือจำนวนครั้งที่หัวใจเต้นในหนึ่งนาทีตอนที่ร่างกายพักจริงๆ ไม่ได้ขยับ ไม่ได้เครียด ไม่ได้เพิ่งดื่มกาแฟ อุปกรณ์สวมใส่ส่วนใหญ่วัดช่วงที่เรานอนหลับ เพราะเป็นช่วงที่ร่างกายนิ่งที่สุดและเทียบกันข้ามวันได้

เท่าไหร่ถึงเรียกว่าปกติ

ผู้ใหญ่ส่วนใหญ่อยู่ในช่วง 60–100 ครั้งต่อนาที ตามที่ Mayo Clinic ระบุ คนที่ออกกำลังกายแบบแอโรบิกสม่ำเสมอมักต่ำกว่านั้น และ Mayo Clinic ระบุว่าช่วง 40–60 ครั้งต่อนาทีพบได้บ่อยในคนหนุ่มสาวที่สุขภาพดีและนักกีฬาที่ฝึกซ้อม

ตัวเลขที่ต่ำไม่ได้แปลว่าดีเสมอ ถ้า RHR ต่ำกว่า 60 ทั้งที่ไม่ได้ออกกำลังกายเป็นประจำ และมีอาการเวียนหัว เหนื่อยง่าย หรือหน้ามืด ควรปรึกษาแพทย์

ทำไมคนสนใจตัวเลขนี้

งานวิจัยรวม 46 การศึกษา ผู้เข้าร่วมราว 1.2 ล้านคน (CMAJ, 2016) พบว่า RHR ที่สูงขึ้นทุก 10 ครั้งต่อนาที สัมพันธ์กับความเสี่ยงเสียชีวิตจากทุกสาเหตุที่สูงขึ้นประมาณ 9% นี่คือความสัมพันธ์ ไม่ได้พิสูจน์ว่า RHR เป็นสาเหตุ แต่บอกว่ามันเป็นสัญญาณที่ควรมองทิ้งไว้ในระยะยาว

อะไรทำให้ RHR ขึ้นในคืนเดียว

ตัวเลขรายวันขยับได้ตามสิ่งที่เราทำเมื่อวาน ตัวอย่างที่มีข้อมูลชัด:

• แอลกอฮอล์ — การศึกษาที่ใช้สมาร์ทวอทช์ติดตามผู้ใหญ่ 40 คนพบว่า RHR ตอนกลางคืนเพิ่มจากประมาณ 63.6 เป็น 66.6 ครั้งต่อนาทีในช่วงที่ดื่มระดับปานกลาง แล้วกลับมาใกล้เดิมเมื่อหยุด
• การนอนไม่พอ ความเครียด และการเริ่มป่วย มักถูกพูดถึงในฐานะปัจจัยร่วม แต่หลักฐานจากอุปกรณ์สวมใส่ยังหลากหลาย ให้ดูเป็นแนวโน้มของตัวเอง ไม่ใช่กฎตายตัว

อ่านตัวเลขของตัวเองยังไง

1. ดู baseline ของตัวเอง ไม่ใช่ของคนอื่น RHR 58 ของคนหนึ่งกับอีกคนเทียบกันไม่ได้ สิ่งที่มีความหมายคือค่าเฉลี่ย 2–4 สัปดาห์ของเราเอง 2. สังเกตวันที่สูงกว่าปกติ 5–10 ครั้งต่อนาที แล้วถามว่าเมื่อวานเกิดอะไรขึ้น ดื่มไหม นอนดึกไหม 3. ดูแนวโน้มเป็นเดือน การออกกำลังกายแบบแอโรบิกสม่ำเสมอมักทำให้ RHR ค่อยๆ ลดลงในระยะยาว

ใน Align หน้า Health จะแสดง RHR ของคุณเมื่อเชื่อมอุปกรณ์สวมใส่ที่รองรับ เพื่อให้เห็นแนวโน้มรายวันคู่กับการนอนและ recovery

---

*บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีอาการผิดปกติหรือข้อกังวลเรื่องหัวใจ โปรดปรึกษาแพทย์*

แหล่งอ้างอิง

• Zhang D, Shen X, Qi X. Resting heart rate and all-cause and cardiovascular mortality in the general population: a meta-analysis. CMAJ 2016;188(3):E53–E63. https://www.cmaj.ca/content/188/3/E53
• The Impact of Alcohol on Sleep Physiology: A Prospective Observational Study on Nocturnal Resting Heart Rate Using Smartwatch Technology. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12073130/
• Mayo Clinic. Heart rate: What's normal? https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/expert-answers/heart-rate/faq-20057979
• Mayo Clinic. Bradycardia — symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bradycardia/symptoms-causes/syc-20355474