ดอกเบี้ย 1% แต่ SME จ่าย 7.8%: รอยร้าวที่ซ่อนอยู่ในเศรษฐกิจไทย

เมื่อนโยบายการเงินพูดภาษาหนึ่ง แต่ตลาดสินเชื่อพูดอีกภาษา

สัปดาห์นี้ กนง. มีมติเอกฉันท์คงอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่ 1% ต่อปี ซึ่งถือว่าต่ำมากในมาตรฐานประวัติศาสตร์ไทย แต่ในเวลาเดียวกัน ธปท. เองก็เปิดเผยตัวเลขที่น่าสะดุดใจ: SME ไทยกำลังแบกภาระดอกเบี้ยเงินกู้สูงถึง 7.8% ต่อปี

ช่องว่าง 6.8 เปอร์เซ็นต์จุดระหว่างดอกเบี้ยนโยบายกับดอกเบี้ยที่ผู้ประกอบการจ่ายจริงนี้ ไม่ใช่เรื่องปกติ มันคือสัญญาณว่า "เครื่องส่ง" ของนโยบายการเงินไทยกำลังทำงานผิดปกติ

และเมื่อดู GDP ไทยควบคู่กัน ไตรมาส 2/2026 โตเพียง 1.9% เทียบปีก่อน ลดลงจาก 2.8% ในไตรมาส 1 คำถามที่แท้จริงไม่ใช่ว่าเศรษฐกิจไทยกำลังฟื้นตัวหรือไม่ แต่คือ *ใครกำลังฟื้น และใครยังจมอยู่กับที่?*

---

📍หนึ่ง: กลไกส่งผ่านนโยบายการเงินที่ทำงานไม่เต็มประสิทธิภาพ

ในทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ "การส่งผ่านนโยบายการเงิน" (monetary transmission) คือกลไกที่ว่า เมื่อธนาคารกลางปรับดอกเบี้ยนโยบาย ผลจะถูกส่งต่อไปยังดอกเบี้ยเงินกู้ในระบบ ทำให้ต้นทุนการกู้ยืมของธุรกิจและประชาชนเปลี่ยนแปลงตาม

แต่ในกรณีไทย ช่องว่าง 6.8 เปอร์เซ็นต์จุดระหว่างดอกเบี้ยนโยบาย 1% กับดอกเบี้ย SME 7.8% บ่งบอกว่ากลไกนี้ถูกบิดเบือนอยู่ เหตุผลหลักคือธนาคารพาณิชย์กำลัง "ชดเชยความเสี่ยง" มากขึ้นเรื่อยๆ เนื่องจากคุณภาพสินเชื่อที่น่ากังวล

ลองเปรียบเทียบให้เห็นภาพ: ถ้าคุณเป็นธนาคาร คุณจะปล่อยกู้ให้ SME ที่อยู่ในสภาวะเศรษฐกิจโตแค่ 1.9% ด้วยความมั่นใจแค่ไหน? คำตอบคือไม่มาก และนั่นคือสาเหตุที่ธนาคารชดเชยด้วยส่วนต่างดอกเบี้ยที่สูงขึ้น ผลลัพธ์คือวงจรที่ไม่มีวันจบ: เศรษฐกิจอ่อนแอ → ธนาคารระวังความเสี่ยง → SME จ่ายแพง → ธุรกิจโตยากขึ้น → เศรษฐกิจอ่อนแอต่อไป

---

📍สอง: หนี้ครัวเรือน 87.5% — ตัวเบรกที่มองไม่เห็น

ข้อมูล ณ สิ้นปี 2025 ชี้ว่าหนี้ครัวเรือนไทยอยู่ที่ 87.5% ของ GDP ตัวเลขนี้ฟังดูเป็นนามธรรม แต่แปลให้เป็นรูปธรรมได้ว่า: คนไทยโดยเฉลี่ยแบกหนี้เทียบเท่า 87.5 สตางค์สำหรับทุกๆ 1 บาทที่เศรษฐกิจทั้งประเทศสร้างได้ต่อปี

นี่คือ "ตัวเบรก" ที่มองไม่เห็นต่อการฟื้นตัว เมื่อครัวเรือนมีภาระหนี้สูง รายได้ที่ได้มาส่วนใหญ่ถูกนำไปจ่ายคืนหนี้แทนที่จะถูกนำไปบริโภคหรือออมลงทุน ทำให้แรงส่งของนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจผ่านภาคการบริโภคอ่อนแอลงอย่างมีนัยสำคัญ เปรียบได้กับการพยายามกดคันเร่งรถที่มีเบรกมือดึงอยู่ครึ่งหนึ่งตลอดเวลา

ที่น่าสังเกตคือเงินเฟ้อไทยติดลบ -0.1% เมื่อสิ้นปี 2025 ขณะที่เงินเฟ้อสหรัฐฯ ยังอยู่ที่ 3.4% ในเดือนกรกฎาคม 2026 สองประเทศ สองทิศทางที่ตรงข้ามกันสิ้นเชิง เงินเฟ้อต่ำของไทยในสถานการณ์เช่นนี้ไม่ใช่สัญญาณของความแข็งแกร่ง แต่อาจสะท้อนว่า "กำลังซื้อรวม" ของระบบอ่อนแอเกินกว่าจะดันราคาให้สูงขึ้นได้ ซึ่งต่างจากสหรัฐฯ ที่ต้องต่อสู้กับอุปสงค์ที่แข็งแกร่งเกินไป

---

📍สาม: K-Shaped — เติบโตจริง แต่ไม่ทั่วถึง

SCB EIC ปรับประมาณการเศรษฐกิจไทยปี 2026 ขึ้นเป็น 2.2% ฟังดูเป็นข่าวดี แต่ต้องอ่านตัวเลขเล็กๆ ข้างใต้ด้วย: "การเติบโตยังกระจุกตัวและพึ่งพาการนำเข้าสูง" แรงส่งมาจากการส่งออกกลุ่มดิจิทัลและอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลัก

"K-Shaped Recovery" คือเศรษฐกิจที่ฟื้นตัวแบบตัวอักษร K กลุ่มหนึ่งพุ่งขึ้น อีกกลุ่มหนึ่งดิ่งลง แทนที่จะฟื้นตัวพร้อมกันทุกภาคส่วน ในกรณีไทย ขาบนของ K คืออุตสาหกรรมส่งออกดิจิทัลและอิเล็กทรอนิกส์ ขาล่างของ K คือ SME ในประเทศ ภาคบริการท้องถิ่น และครัวเรือนที่แบกหนี้สูง

ปัญหาเชิงโครงสร้างคือ แม้ GDP รวมจะโต แต่ถ้าการเติบโตส่วนใหญ่พึ่งพาการนำเข้า (วัตถุดิบสำหรับการผลิตเพื่อส่งออก) ผลประโยชน์ที่ "หยดลงมา" สู่เศรษฐกิจในประเทศก็น้อยกว่าที่ตัวเลข GDP แสดง — GDP บอกเราว่าผลิตได้เท่าไหร่ แต่ไม่ได้บอกว่าเงินหมุนเวียนในระบบมากแค่ไหน

---

📍สี่: เกาหลีใต้ — เพื่อนบ้านที่เดินคนละเส้นทาง

ขณะที่ไทยคงดอกเบี้ยที่ 1% เพื่อพยายามกระตุ้นเศรษฐกิจ ธนาคารกลางเกาหลีใต้เพิ่งขึ้นดอกเบี้ยติดต่อกันสองครั้ง โดยปรับประมาณการการเติบโตและเงินเฟ้อขึ้นพร้อมกัน ตัวเลข GDP เกาหลีใต้ฉายภาพชัดเจน: ไตรมาส 1/2026 โต 3.8% และไตรมาส 2/2026 โต 3.7% เทียบกับไทยที่ 2.8% และ 1.9% ตามลำดับ

นี่ไม่ใช่แค่ความต่างของตัวเลข แต่คือความต่างของ "วงจรเศรษฐกิจ" สองประเทศที่อยู่ในภูมิภาคเดียวกัน ธนาคารกลางเกาหลีใต้ขึ้นดอกเบี้ยเพราะเศรษฐกิจแข็งแกร่งเกินไป ธนาคารกลางไทยคงดอกเบี้ยเพราะเศรษฐกิจยังอ่อนแอเกินไป — ทิศทางตรงข้ามกันสุดขั้วในเอเชียเดียวกัน

ส่วนหนึ่งของความต่างนี้อธิบายได้ด้วยโครงสร้างอุตสาหกรรม เกาหลีใต้มีห่วงโซ่อุปทานชิปและเซมิคอนดักเตอร์ที่แข็งแกร่ง ซึ่งได้ประโยชน์โดยตรงจากการเติบโตของ AI ทั่วโลก ขณะที่ไทยยังอยู่ในขั้นพยายามสร้าง "ขีดความสามารถใหม่" ตามที่บทวิเคราะห์เศรษฐกิจหลายสำนักสัปดาห์นี้ชี้ตรงกัน

---

✅ โจทย์เชิงโครงสร้างที่ตามมา

✅ หนึ่ง: กลไกส่งผ่านนโยบายการเงินของไทยเสียหายเชิงโครงสร้างหรือไม่? ถ้าดอกเบี้ยนโยบาย 1% ไม่สามารถลดต้นทุนการกู้ยืมของ SME ได้จากระดับ 7.8% การลดดอกเบี้ยต่อไปอีก (ถ้า กนง. เลือกเส้นทางนั้น) จะมีผลแค่ไหนกับผู้ประกอบการจริงๆ? หรือปัญหาที่แท้จริงอยู่ที่โครงสร้างตลาดสินเชื่อและการประเมินความเสี่ยงของธนาคาร ไม่ใช่ระดับดอกเบี้ยนโยบาย?

✅ สอง: การเติบโต 2.2% ที่กระจุกตัวในส่งออกดิจิทัลจะ "กระจาย" ลงสู่ SME และครัวเรือนได้อย่างไร? SCB EIC ปรับประมาณการขึ้น แต่เพิ่มคำเตือนว่าการเติบโตพึ่งพาการนำเข้าสูง นั่นหมายความว่า "แรงทวีทางเศรษฐกิจ" (multiplier effect) ที่หมุนเวียนในระบบภายในประเทศอาจน้อยกว่าที่ควรจะเป็น โจทย์คือจะสร้างห่วงโซ่คุณค่าในประเทศได้อย่างไรเพื่อให้การเติบโตทั่วถึงมากขึ้น?

✅ สาม: หนี้ครัวเรือน 87.5% จะ "ลด" ได้อย่างไรโดยไม่กดให้เศรษฐกิจหดตัว? การลดหนี้ครัวเรือนต้องการการเติบโตของรายได้ที่เร็วกว่าการสะสมหนี้ แต่ถ้าเศรษฐกิจโตแค่ 1.9% ขณะที่ SME แบกดอกเบี้ย 7.8% และครัวเรือนมีภาระสูงจนจ่ายจ่ายไม่พ้น วงจรนี้จะถูกทำลายได้ด้วยกลไกอะไร?

---

📍สรุป: บทเรียนที่พาไปคิดต่อ

ประเด็นสำคัญสัปดาห์นี้ไม่ใช่ว่า กนง. ควรลดหรือขึ้นดอกเบี้ย แต่คือ ตัวเลขดอกเบี้ยนโยบายกับความเป็นจริงที่ผู้ประกอบการสัมผัสอยู่ห่างกันมากผิดปกติ ช่องว่าง 6.8 เปอร์เซ็นต์จุดระหว่างนโยบายและตลาดคือสัญญาณที่บอกว่ามีปัญหาเชิงโครงสร้างที่เครื่องมือนโยบายการเงินเพียงอย่างเดียวแก้ไม่ได้ เหมือนการพยายามเปิดไฟในห้องที่สายไฟขาด — สวิตช์ทำงานถูกต้อง แต่ไฟไม่ติด

บทเรียนที่สองคือ ตัวเลข GDP ที่ "ดูดี" ระดับมหภาคอาจซ่อนความเหลื่อมล้ำที่ลึกมากในระดับจุลภาค GDP 2.2% ที่กระจุกอยู่ในส่งออกดิจิทัลไม่ได้หมายความว่าร้านค้าย่อยหรือ SME ทั่วไปจะรู้สึกถึงการฟื้นตัวนั้นในเร็ววัน

มุมมองที่มีความหวังแต่ตรงไปตรงมาคือ: ไทยไม่ได้อยู่ในวิกฤต เงินเฟ้อต่ำให้พื้นที่ในการประคองนโยบาย เศรษฐกิจยังเติบโต แม้ช้าและไม่ทั่วถึง และภาคส่งออกดิจิทัลที่เป็น "ขาบน" ของ K สามารถเป็นฐานดึงดูดการลงทุนระยะยาวได้ โจทย์ไม่ใช่ว่าจะฟื้นตัวหรือไม่ แต่คือจะออกแบบการฟื้นตัวอย่างไรให้ขาล่างของ K ไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลังตลอดกาล — นั่นคือคำถามที่ทั้งนักนโยบาย นักธุรกิจ และประชาชนต้องช่วยกันตอบ

--- *บทวิเคราะห์เชิงการศึกษาโดยทีม DAVI — อิงข้อมูลจริงในระบบ ณ สัปดาห์ที่เขียน ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน*